SAHAR

Hevdengiya helêwstên li dijî Îranê, yên wezîrê karên derve yê rêjîma Siûdî û wezîrê cengê yê Rejîma Siyonîstî û her wiha wezîrê karên derve yê Tirkiyê li civîna ewlehiyê ya Monîxê, lihevkirineke nişkêveyî û bêhemdê xwe nîne ango li gorî planê ye.

Berdevkê wezareta karên derev ya Îranê, Behram Qasimî wekî berteka li hemberî gotinên duh ên  Adil Cubeyr wezîrê karên derve yê Erebistanê û  xwevedizîn û tawanbarkirinên  wezîrê cengê yê Îsraîlê got : Her du rejîm  wiha angaşt dikin ku jibo cebirandina işkest û dilsarbûnên xwe yên zav li navçê divê li dijî Îranê li asta navneteweyî şantajan bikin ku helbet û bêguman edebiyata ku ev du  bi kar tînin, hevdeng û hevrê jibo rawestana li ber gelê mezlûm  ê navçê, edebiyateke  dubarekirî ye ku nîşana asêbûn û lawaziyeke giran e.

 Adil Cubeyr wezîrê karên derve yê Erebistanê li civîna ewlehiyê ya Monîxê diyar kir: Navça me  pir nakok e, Qeyranên Sûriyê,  Iraqê, Yemenê,  Lîbyayê di pêşberî me de ne.  Em bi mesela terorîzmê, dizên deryayê û pirsgirêkên aborî re rûbirû bûne.  Em divê hewlê bidin ku navbera ereban û Îsraîlê aşitiyê pêk bînin.

Van gotinên wezîrê karên derve yê Erebistanê, ji  alîkî va dikarin beşeke ji rastiyên niha  yên navçê bizanin lê li bara  tiştê ku wek heger û hokarên peydanabûna van pirsgirêkan îdia kiriye, gelek şik û guman hene. Wî li axiftian xwe hewl da Îranê alîgirê terorîzmê bide nîşandayîn û îdia kir ku  Îran li karûbarên  navxweyî yên  welatên din mudaxilê dike. Gotinên Adil Cubeyr jixwe curekê  guhertina  meselê ye. Tevî ku  curek teşabuh û hevdengî li gotinên Cubeyr û gotinên rayedarên Îsraîlê li civîna Monîxê  tê dîtin.

 Awîgdor Lîbermen, wezîrê cengê yê Rejîma Siyonîst jî li axiftina xwe Îran, bi  pêkanîna  bêewlehîtiyê li navça rojavaya Asiyayê tawanbar kir û îdia kir Îran dewleta herî giring a  alîgirê terorîzmê li cîhanê ye. Lîbermen herwiha  îdia kir ku  mesela filistîniayn  a niha   ne pirsgirêka herî mezin a  navça rojavaya Asiyayê  ye.

Ev nihêrîna hema  li gotinên  Mewlûd Çawûşoglu , wezîrê karên derve yê Tirkiyê li vê civînê jî hat hilêxistin.

Ev helwêst sercem li kêleka hev pirtiyên pazêlekê pêk tînin ku  wêneya wê ya dawiyê hema  nîşandayîna  wêneyeke bixof û kirêt ji Îranê ye. Lê tevî xalên hevpar ku li helwêstên hanê tên dîtin, her yek ji aktorên hanê li dû armancên taybet ên xwe ne. Emerîka li dû pêkanîna ewlehiyê li gor  formûla  firotina  zêdetir a çekan û avakirina  navend û pêgehên  nû li navçê ye.

Rol û armancên  Îsraîlê jî li vê aktoriyê diyar e. Li gor  Îsraîlê, paqijkirina  mesela Filistînê, armanca herî giring e.

Adil Cubeyr li gotinên xwe  destnîşan kir ku  mesela  sereke  pêkanîna aşitiyê navbera  ereban û Îsraîlê ye. Jixwe Cubêyr xeyala Îsraîlê ji vê babetê rehet kir lê qedera Tirkiyê li vê navberê û coh û şûn wê li vê sêkoşeyê ewqas zelal  nîne.  Tirkiye  di navbera  çend rolan da asê bûye. Enqere ji aliyekê ve  li dû aktoriya li Sûriyê e  û rojekê piştgiriyê dide DAIŞ`ê û roja din li hemberî DAIŞ`ê disekine û welatiyên  Tirkiyê bi tawana hevkariay bi DAIŞ`ê re  binçav dike.

Erdogan li pêngaveke din bi sefera xwe ya navça Kendava Farsê  bi helwêstên  Konseya Hevkariya Kendava Farsê  re bû hevdeng û wezîrê karên derve yê vî welatî li civîna Monîxê, Îran bi  piştgiriay ji terorîzmê û birêxistian  şerê eşîretî û bêewlehkirina  navçê tawanbar kir.

Li halekê ku Tirkiye û Erebistan her du beşek ji hokar û sebebkarên sereke yên  pêkanîna qeyranê li navçê ne.