•  Minqişe û dijberiyên ser globalîzmê li civîna Davûsê

Donald Trump wekî yekim serokomarê Emerîkayê li 18 salên derbasbûyî berê xwe daye Davûsa Swîsrayê ku li civata cîhanî ya aboriyê, helwêsta teze ya Emerîkayê derheq ticareta cîhanî şirove bike.

 Serokomarê Emerîkayê hewl dide li axiftina li vê civînê û bi hevdîtina tev rayedarên pilebilind ên şirîkên ticarî yên Emerîkayê û çalakên aborî, endîşe û dilgiraniyên derheq siyaset û helwêstên piştgirane yên xwe ji berhemhênerên navxweyî yên Emerîkayê kêm bike.

 Trump wekî nûnerê tevgera netewexwaz a aborî li Emerîkayê ser îbtalbûna hin qayîde û qirarên cîhanî yên  aboriyê yên mîna wêdebirina  bêşên gumrukî,  guhestina bi azad ve ya hêza kar û sermayê û  pêkanîna blûkên  aborî yên çenalî teqez dike.  Loma  jî Trump bereberê sefera Davûsê, bêşên derkirîna sêlên enerjiya tavê û makînên şoştin û yên paqijkir bo Emerîkayê zêde kir û cardinê xwest ku reformên nû li Rêxistina Ticareta Azad a Emerîkaya Bakurî( NEFTA) pêk werin.

 Dewleta Emerîkayê hêvî dike ji vê riyê berhemanina pêşeyî li vî welatî pêş bêxe û zêde bike û bi vî awayî derfetên  nû yên kar û xebatê ji karkirên emerîkî re pêk bîne. lê wer nayê xûyanê ku şirîkên  ticarî yên Emerîkayê an çalakên biyanî li warê berhemanînên pêşeyî li Emerîkayê  heger û delîlên Trumû û netewexwazên aborî yên Emerîkayê qebûl bikin. 

 Aşîş Komar Sen, alîkarê rêveberê peywedniyên  Konseya Atlantîkê dibêje: Bernama karê civîan Davûsê  sekinîna ser globalîzmê ye û wê weke  kok û esasa xurtkirina  bingeha  aborî û tenahiay giştî li hemî welatên  cîhanê dizane li halekê ku  siyaseta piştgiriya ji berhemên  navxweyî û nihêrîna  `Ewil Emerîka` ya Trump qet bi wê re hev nayê. Li çarçoveya  van dijberiyan, tê gotin ku xebitandina sermaya derveyî  li Emerîkayê li sala 2017an  sedî 33 kêm bibû.Helbet ev welata hîn jî welatê herî mezin ê  xebitandina sermaya  derve li cîhanê ye, lê îsrara ser siyasetên piştgirane û zext û zora ser şîrketên  biyanî li Emerîkayê dê bandora neyînî dayne ser asta xebitandian sermayabiyanî li vî welatî. Tevî ku tê texmînkirin şirîkên  ticarî yên Emerîkayê piranî bixwezin  bi hin kiryaran tola xwe ji vî welatî bistînin û  bona kelûmelên emerîkî bêşan  kivş bikin vêca hîngê asta derfirotina  Emerîkayê dê kêm bibe û dê mesela kar û şuxilê li vî welatî  bikeve ber xeterê.

 Loma hin êkonomîst û çalakên ticareta navneteweyî li bara derketina  şerê bêş û diravê derve navbera hêzxurtan  hişyarî dane. Ezmûna  dîrokî nîşan daye ev  behs û  munaqişe dê tenê li warê aborî û malî nebin û dê bibin sedema lihevketinên siyasî-ewlehiyê navbera welatan û blûkan.

 

 

 

Jan 26, 2018 18:21 Asia/Tehran